Круглы стол «Роўная адукацыя для ўсіх» прайшоў у НІА з удзелам прадстаўнікоў Міністэрства адукацыі, грамадскіх аб’яднанняў па праблемах асоб з інваліднасцю, настаўнікаў спецыяльных устаноў адукацыі, паведамляе карэспандэнт «Настаўніцкай газеты».
— Наш круглы стол — гэта працяг той сустрэчы, што нядаўна адбылася ў міністра адукацыі Андрэя Іванца з прадстаўнікамі грамадскіх аб’яднанняў інвалідаў і бацькамі, якія выхоўваюць дзяцей з АПФР. Тады размова ішла аб пытаннях сацыяльнай адаптацыі і інтэграцыі дзяцей у адукацыйную прастору і соцыум, — адзначыла дырэктар Нацыянальнага інстытута адукацыі Валянціна Гінчук. — Мы працягваем абмяркоўваць гэтыя тэмы. На самым высокім узроўні ў нашай дзяржаве ўдзяляецца ўвага пытанням забеспячэння дзяцей з АПФР вучэбнымі выданнямі. Ідзе няспынная работа над іх якасцю, дызайнам, даступнасцю зместу. У вучэбныя дапаможнікі ўключаюцца практыка-арыентаваныя заданні, якія вучаць дзяцей не проста запамінаць і ўзнаўляць вучэбны матэрыял, але і прымяняць яго для вырашэння штодзённых жыццёвых задач. Не забываем і пра выхаваўчую функцыю вучэбных дапаможнікаў, уключаем у іх змест як мага больш нацыянальнага кантэнту, матэрыялаў аб дасягненнях Беларусі ў розных сферах.
— Кожны год у плане выпуску падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў для ўстаноў агульнай сярэдняй і спецыяльнай адукацыі абавязкова ёсць вучэбныя дапаможнікі для спецыяльнай адукацыі, — расказала начальнік аддзела метадычнага забеспячэння спецыяльнай адукацыі НІА Алена Рахманава. — За апошнія 11 гадоў створана больш за 500 вучэбных выданняў для ўстаноў спецыяльнай адукацыі і 64 вучэбна-метадычныя выданні для педагогаў устаноў агульнай сярэдняй і спецыяльнай адукацыі.
У спецыяльных вучэбных дапаможніках маюць патрэбу вучні з парушэннем слыху, з цяжкімі парушэннямі маўлення, з парушэннямі зроку, з інтэлектуальнай недастатковасцю, цяжкасцямі ў навучанні. Вучэбныя дапаможнікі шрыфтам Брайля выдаюцца для невідушчых. Падручнік, якім карыстаюцца звычайныя дзеці, пры пераводзе ў шрыфт Брайля, налічвае ад 3 да 12 кніг і каштуе ад 3,5 да 7,5 тыс. рублёў. Але іх колькасць для краіны невялікая, тыраж кожнага дапаможніка складае 25 адзінак. Нягледзячы на вялікі кошт такіх вучэбных дапаможнікаў, невідушчыя навучэнцы карыстаюцца імі бясплатна.
Упершыню ў рэспубліцы створаны дапаможнікі па выяўленчай дзейнасці для 1-х і 2-х класаў другога аддзялення спецыяльнай школы для вучняў з інтэлектуальнай недастатковасцю, а таксама вучэбна-метадычны комплекс па развіцці маўлення для вучняў з парушэннем слыху (1—3-і класы), такі ж распрацоўваецца і для вучняў з цяжкімі парушэннямі маўлення. Для 11—12-х класаў першага аддзялення спецыяльных школ для вучняў з інтэлектуальнай недастатковасцю выдадзены «Матэматыка» і «Элементы эканамічных ведаў» (для 11 класа). Гэта класы паглыбленай сацыяльнай і прафесійнай падрыхтоўкі.
Сярод новых вучэбных дапаможнікаў таксама «Элементы камп’ютарнай граматы» і «Літаратурнае чытанне» для 7-га класа першага аддзялення спецыяльных школ для вучняў з інтэлектуальнай недастатковасцю, «Руская мова» для 3-га класа спецыяльных школ для вучняў з парушэннем слыху, «Развіццё маўлення» (дапаможнік і рабочы сшытак) для 2-га класа спецыяльных школ для вучняў з цяжкімі парушэннямі маўлення.
У склад аўтарскіх калектываў, якія ствараюць вучэбныя дапаможнікі, уваходзяць навукоўцы і педагогі-практыкі не толькі сістэмы спецыяльнай адукацыі, але і агульнай сярэдняй.
Вядома, што каля 70 % навучэнцаў з АПФР вучацца ў агульнаадукацыйных школах. Вучэбна-метадычная літаратура, якая штогод выдаецца для педагогаў спецыяльных і агульнаадукацыйных школ, прысвечана ў тым ліку падрыхтоўцы настаўнікаў да прыняцця гэтых дзяцей, да рэалізацыі прынцыпу інклюзіі.
Асаблівасць вучэбных дапаможнікаў для ўстаноў спецыяльнай адукацыі ў тым, што даступнасць зместу вучэбнага матэрыялу ў іх спалучаецца з навуковасцю. Праз дадатковы матэрыял і рознаўзроўневыя заданні карэкцыйнай, сацыяльнай і камунікатыўнай накіраванасці для вучняў з АПФР рэалізоўваецца індывідуальнае і дыферэнцыраванае навучанне. У выданнях прадстаўлены жыццёвыя, практыка-арыентаваныя заданні. Спецыяльнае навучанне заўсёды было накіравана на фарміраванне жыццёвых кампетэнцый выпускнікоў. Асабліва актуальнае сёння фарміраванне функцыянальнай дасведчанасці. Вялікае значэнне мае візуалізацыя вучэбнага матэрыялу.
— Нашы падручнікі вельмі маляўнічыя, з мноствам ілюстрацый, прадметных і сюжэтных малюнкаў, схем, табліц, алгарытмаў, QR-кодаў. Напрыклад, у «Буквары» для навучэнцаў з парушэннем слыху ў QR-кодах зашыфраваны відэаролікі з фанетычнай рытмікай, — працягвае А. Рахманава. — У планах НІА — ствараць кампаненты вучэбна-метадычнага комплексу, у тым ліку ЭАР са спасылкамі ў вучэбных дапаможніках. Працуем у напрамку распрацоўкі і ўключэння ў дапаможнікі кантэкставых задач і заданняў, накіраваных на фарміраванне эмацыянальнага інтэлекту навучэнцаў, элементаў функцыянальнай дасведчанасці, заданняў, якія вучаць выкарыстоўваць атрыманыя на ўроках веды ў штодзённым жыцці. Займаемся ўдасканаленнем дызайну і якасці ілюстрацыйнага матэрыялу. Памятаем аб выхаванні патрыятычных пачуццяў, таму актыўна ўключаем у вучэбныя дапаможнікі нацыянальны кантэнт.
Падчас круглага стала спецыялісты і прадстаўнікі грамадскіх арганізацый абмеркавалі заўвагі і прапановы па ўдакладненні і пашырэнні пераліку сродкаў навучання і вучэбнага абсталявання (мэблі, інвентару), неабходных для арганізацыі адукацыйнага працэсу ўстановамі адукацыі, якія рэалізоўваюць адукацыйныя праграмы спецыяльнай адукацыі.
Надзея ЦЕРАХАВА, Настаўніцкая газета
Фота аўтара, а таксама з сайта pixabay.com
Навукоўцы НІА распрацавалі праект Нацыянальнай стратэгіі развіцця інклюзіўнай адукацыі
Другі год у НІА сумесна з Дзіцячым фондам ААН (ЮНІСЕФ) рэалізоўваецца праект «Інклюзіўная адукацыя: спрыяльнае асяроддзе для рэалізацыі патэнцыялу кожнага дзіцяці», паведамляе карэспандэнт «Настаўніцкай газеты».
— Навукоўцамі інстытута распрацаваны праект Нацыянальнай стратэгіі развіцця інклюзіўнай адукацыі і план яе рэалізацыі, якія перададзены на ўзгадненне ў Міністэрства адукацыі, — адзначыла падчас круглага стала «Роўная адукацыя для ўсіх» загадчык лабараторыі спецыяльнай адукацыі НІА Вольга Хруль. — Стратэгія ў 6 раздзелах створана з улікам нацыянальнага заканадаўства, палажэнняў міжнародных дагавораў, праграм, канцэпцый. Асноўныя тэрміны, якія выкарыстоўваюцца ў дакуменце, прымяняюцца ў адпаведнасці з азначэннямі, дадзенымі ў Кодэксе Рэспублікі Беларусь аб адукацыі і іншых нарматыўных прававых дакументах. У стратэгію ўключаны сучасныя азначэнні паняццяў «адаптацыя», «рэабілітацыя», «інклюзіўная культура», «прынцып інклюзіі ў адукацыі», «даступнасць адукацыі» і інш.
Напрыклад, у трэцім раздзеле прадстаўлены тэндэнцыі, якія адлюстроўваюць рэалізацыю прынцыпу інклюзіі ў адукацыі ў сусветнай супольнасці: прыняцце грамадствам полікультурных каштоўнасцей (талерантнасць, эмпатыя, гуманнасць) у кантэксце ўзмацнення маральных, сацыяльных сэнсаў; прыняцце разнастайнасці асаблівых адукацыйных патрэб з дапамогай рэалізацыі прынцыпу «кожнае дзіця важнае»; аказанне сістэмнай і варыятыўнай комплекснай дапамогі, забеспячэнне гнуткімі траекторыямі атрымання адукацыі; пашырэнне функцый спецыяльных (карэкцыйных) устаноў адукацыі і інш. Сусветныя тэндэнцыі вызначылі мэтавыя арыенціры абнаўлення адукацыі ў нашай краіне.
Што тычыцца напрамкаў развіцця інклюзіўнай адукацыі ў Беларусі да 2030 г., у стратэгіі яны ўключаюць удасканаленне нарматыўнага прававога, навукова-метадычнага, рэсурснага, кадравага забеспячэння, удасканаленне ацэнкі якасці адукацыі, узаемадзеяння з бацькамі, рэспубліканскімі органамі дзяржаўнага кіравання, грамадскімі аб’яднаннямі, іншымі зацікаўленымі.
У плане рэалізацыі стратэгіі адлюстравана больш за 100 мерапрыемстваў, якія будуць рэалізоўвацца міністэрствамі адукацыі, аховы здароўя, працы і сацабароны, Дэпартаментам кантролю якасці адукацыі, НІА, Інстытутам інклюзіўнай адукацыі БДПУ, АПА, РІВШ, РІПА і інш.
Так, навукоўцамі НІА ў найбліжэйшы час будуць навукова абгрунтаваны і сфармуляваны прапановы аб унясенні змяненняў і/або дапаўненняў у нарматыўныя прававыя акты з улікам рэалізацыі прынцыпу інклюзіі ў адукацыі. Адбудзецца распрацоўка і апрабацыя адукацыйных стандартаў дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі, якія рэгламентуюць асаблівасці рэалізацыі прынцыпу інклюзіі пры засваенні адукацыйнай праграмы дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі (адукацыйных праграм дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі для асоб з інтэлектуальнай недастатковасцю).
— З’явяцца 4 новыя стандарты, — працягнула В. Хруль. — Стандарты дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі ў гэтым годзе ствараюцца на аснове забеспячэння функцыянальнай дасведчанасці навучэнцаў. Мяркуем укараніць у іх модульныя кампаненты, якія адлюстроўваюць спецыфічныя вучэбныя прадметы і карэкцыйныя заняткі. Будзе ажыццёўлена распрацоўка модульных вучэбных планаў, якія забяспечваюць рэалізацыю прынцыпу інклюзіі ў адукацыі, а таксама вучэбных праграм і праграм карэкцыйных заняткаў з узмацненнем задач практычнага і сацыяльна-дзейнаснага зместу.
З 2021 г. у рамках галіновай навукова-тэхнічнай праграмы супрацоўнікамі лабараторыі спецыяльнай адукацыі НІА ствараецца навукова-метадычнае забеспячэнне фарміравання функцыянальнай дасведчанасці навучэнцаў з АПФР у розных сферах жыццядзейнасці. Ужо распрацаваны і прайшлі этап рэцэнзавання вучэбна-метадычныя комплексы факультатыўных заняткаў. Для навучэнцаў з АПФР створана 7 ВМК (вучэбная праграма, дыдактычныя матэрыялы, метадычныя рэкамендацыі), якія тычацца розных сфер: сенсорнае развіццё, бяспека жыццядзейнасці, камунікацыя, прафесійнае самавызначэнне, эканоміка-прававая і грамадзянска-прававая сферы.
У гэтым годзе распрацоўваецца дыягнастычны інструментарый па вызначэнні ўзроўню сфарміраванасці функцыянальнай даведчанасці ў навучэнцаў з АПФР (чытацкай, эканоміка-прававой, грамадзянска-прававой, бяспекі жыццядзейнасці і інш.). У найбліжэйшы час з’явяцца і будуць апрабаваны варыятыўныя мадэлі суправаджэння навучэнцаў з АПФР (інваліднасцю) ва ўстановах дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі. Пройдуць навуковыя даследаванні па аказанні комплекснай дапамогі ва ўстановах адукацыі асобам з РАС, СДУГ. Бацькі атрымаюць навукова-метадычнае забеспячэнне па аказанні псіхалагічнай дапамогі і педагагічным суправаджэнні дзяцей, інфармацыйна-асветніцкія матэрыялы. Для педагогаў і прадстаўнікоў грамадскіх арганізацый будуць арганізаваны тэматычныя семінары і круглыя сталы.
Надзея ЦЕРАХАВА, Настаўніцкая газета
Фота аўтара
«Народная асвета» рекомендует:
Пособия по инклюзивному образованию
Дети с инвалидностью: пути интеграции в социум
Т. В. Лисовская, А. Р. Маллер
Авторы книги делятся с читателями своим теоретическим и практическим опытом, интересными методическими находками в работе с детьми с инвалидностью (с выраженными нарушениями психофизического развития).
Рекомендуется педагогам, студентам педагогических специальностей, будущим учителям-дефектологам, работникам социальной сферы, родителям, тьюторам.
20.16 руб.
Воспитание толерантности. Модели инклюзивных практик
Т. В. Жук
Данное пособие является практикоориентированным и адресовано широкому кругу читателей: педагогическим работникам, студентам педагогических специальностей, работникам культуры, социальным работникам, представителям общественных организаций, тьюторам, волонтерам и всем тем, кто неравнодушен к проблеме толерантности.
17.44 руб.
Обучение математике учащихся с интеллектуальной недостаточностью
В. П. Гриханов, Т. В. Лисовская, М. Е. Скивицкая
Учебно-методическое пособие представляет собой основные содержательные линии, которые отражают сущность компетентностной основы обучения математике учащихся с интеллектуальной недостаточностью: коррекционные возможности содержания, методы и приемы обучения, использования электронных средств обучения математике; примерный перечень практических заданий, примерное планирование учебного материала.
16.00 руб.
Профилактика и коррекция дискалькулии
Н. С. Цырулик
В пособии раскрываются психолого-педагогические и организационно-методические основы профилактики и коррекции дискалькулии. Пособие адресуется студентам, обучающимся по специальности «Логопедия», учителям-дефектологам, слушателям курсов переподготовки по специальности «Логопедия», педагогическим работникам учреждений дошкольного и общего среднего образования, также может быть использовано студентами по специальностям профиля «Педагогика».
33.70 руб.
Учимся рассказывать и говорить правильно
И. К. Боровская
Учебное наглядное пособие «Учимся рассказывать и говорить правильно» разработано с учётом инновационных подходов к воспитанию и обучению детей дошкольного возраста. Задания разного уровня сложности учитывают жизненный опыт ребёнка и призваны способствовать не только коррекции речи, но и развитию произвольного внимания, памяти и мышления.
В пособие включены также задания, способствующие развитию мелкой моторики и подготовке руки к письму.
14.50 рублей.
Формирование жизненных компетенций у детей с инвалидностью
Т. В. Жук и другие
Данное пособие знакомит педагогов и всех заинтересованных лиц с педагогическими основами формирования жизненных компетенций у детей и подростков с инвалидностью, обучающихся в центрах коррекционно-развивающего обучения и реабилитации. Авторы делятся с читателями практическим опытом, интересными находками в работе с очень сложной, неоднородной по составу категорией детей и подростков — детьми с тяжелыми множественными нарушениями.
23.00 рублей.
Коррекция познавательной деятельности у детей дошкольного возраста с интеллектуальной недостаточностью
А. Н. Коноплева, Т. Л. Лещинская
В пособии представлены: методика коррекционной работы по развитию познавательной деятельности у детей дошкольного возраста с интеллектуальной недостаточностью; дидактические сценарии и примерное тематическое планирование коррекционных занятий.
Пособие рекомендуется учителям-дефектологам, педагогам, работающим в учреждениях дошкольного образования с детьми, имеющими интеллектуальную недостаточность, родителям, студентам факультетов специального и инклюзивного образования.
20.16 рублей.
Русский язык, 2 кл. Рабочая тетрадь № 1
Е. В. Рахманова, А. В. Верниковская, Е. С. Грабчикова
Рабочая тетрадь. Учебное пособие для 2 класса специальных общеобразовательных школ для детей с нарушением слуха. В двух частях. Часть 1.
Рабочая тетрадь по русскому языку предназначена для организации работы учащихся 2-го класса специальной общеобразовательной школы для детей с нарушением слуха.
Тетрадь разработана в соответствии с учебным пособием «Русский язык, 2 класс» авторов Е. В. Рахмановой и др. В неё включены практико-ориентированные задания, выполнение которых будет способствовать усвоению учебного материала. Задания можно выполнять как на уроках, так и дома.
13.70 руб.
Русский язык, 2 кл. Рабочая тетрадь № 2
Е. В. Рахманова, А. В. Верниковская, Е. С. Грабчикова
Рабочая тетрадь по русскому языку предназначена для организации работы учащихся 2-го класса специальной общеобразовательной школы для детей с нарушением слуха.
Тетрадь разработана в соответствии с учебным пособием «Русский язык, 2 класс» авторов Е. В. Рахмановой и др. В неё включены практико-ориентированные задания, выполнение которых будет способствовать усвоению учебного материала.
Задания можно выполнять как на уроках, так и дома.
12.23 руб.
Заказ можно сделать:
в интернет-магазине издательства «Народная асвета»: http://narasveta.by/;
непосредственно в издательстве по адресу: г.Минск, пр.Победителей, 11, 10-й этаж, к. 1019, тел.: +375 (17) 203-89-25, 203-84-44, +375 (29) 395-00-26 Viber; по электронной почте: Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.;
в интернет-магазине ОАО «Белкнига»: Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра., тел.: 8 (017) 396-47-72, 8 (029) 606-85-85;
во всех розничных магазинах ОАО «Белкнига» по всей стране – около 100 магазинов во всех регионах, тел. справочной службы: 8 (017) 399-73-80; список магазинов ОАО «Белкнига» размещен на сайте: https://belkniga.by/contacts/stores/;
в интернет-магазине и розничном магазине РУП «Академкнига»: https://akademkniga.by/, г. Минск, пр. Независимости, 72.