Родная мова, цудоўная мова!
Ты нашых думак уток і аснова!
Матчын дарунак ад самай калыскі,
ты самацветаў яскравая нізка.
У. Дубоўка
Штогод 21 лютага ва ўсім свеце адзначаецца Міжнародны дзень роднай мовы (International Mother Language Day).
Гэтае свята, абвешчанае 17 лістапада 1999 года на 30-й сесіі ЮНЕСКА, накіравана на заахвочванне моўнай разнастайнасці і шматмоўнай адукацыі, падтрымку нацыянальных моў і культур, захаванне нацыянальнай адметнасці і самабытнасці, забеспячэнне права кожнага чалавека карыстацца роднай мовай і спрыяе ўсведамленню моўных і культурных традыцый, якія грунтуюцца на ўзаемаразуменні, цярпімасці і дыялогу.
Лютаўская дата была абрана як даніна памяці падзеям 1952 года, калі ў сталіцы Бангладэш ад куль паліцэйскіх загінулі студэнты – удзельнікі дэманстрацыі ў абарону роднай мовы. Студэнты патрабавалі прызнаць мову бенгалі адной з дзяржаўных моў краіны.
У лютым 2000 года Генеральная асамблея Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, падкрэсліўшы важнасць культурнай і моўнай разнастайнасці, падтрымала рашэнне ЮНЕСКА аб абвяшчэнні Міжнароднага дня роднай мовы і заклікала ўсе дзяржавы спрыяць абароне і захаванню моў народаў свету.
Моўная разнастайнасць – велізарны здабытак спадчыны і непаўторны вынік творчасці чалавека. Мова забяспечвае непарыўную сувязь паміж носьбітамі, паміж мінулым, сапраўдным і будучыняй.
На сёняшні дзень у свеце налічваецца каля 6 тысяч моў, але, па данных ЮНЕСКА, ў бліжэйшы час 43 % з іх можа знікнуць, страціўшы апошніх носьбітаў. Паводле праведзеных даследаванняў кожныя два тыдні знікае адна мова, забіраючы з сабой непаўторную культурную спадчыну.
У 2023 годзе гэтае свята праводзіцца на тэму: «Шматмоўная адукацыя – неабходнасць пераўтварэння адукацыі».
Рэспубліка Беларусь – поліэтнічная дзяржава. У нашай краіне пражываюць больш за 140 народнасцей, і ў любога іх прадстаўніка ёсць магчымасць карыстацца роднай мовай. Больш таго, дзяржава стварае ўмовы для навучання ў краіне на розных нацыянальных мовах.
Для большасці жыхароў Рэспублікі Беларусь роднай з’яўляецца беларуская мова. Таму ў краіне праводзіцца паслядоўная палітыка па яе падтрымцы і развіцці.
Да Міжнароднага дня роднай мовы Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі праводзіць шэраг мерапрыемстваў, сярод якіх Рэспубліканская дыктоўка па беларускай мове, круглыя сталы з удзелам вучоных-мовазнаўцаў, лекцыі, майстар-класы, прэзентацыі і інш. Актыўныя удзельнікі святкавання – установы адукацыі, навуковыя установы, бібліятэкі, арганізацыі мас-медыа.
З нагоды Дня роднай мовы сваю святочную праграму прадставіць і Нацыянальная бібліятэка Беларусі. Ва ўстанове ладзяцца кніжныя выставы: «Ад літары да слова. Ад слова да мовы», «Родная мова – духоўная спадчына народа». З 19 па 21 лютага традыцыйна ўвечары на вонкавым электронным светлавым табло бібліятэкі можна пабачыць святочныя графічныя малюнкі з усім знаёмымі са школы вершамі, цытататамі класікаў літаратуры, беларускімі словамі, якія адлюстроўваюць прыгажосць і ўнікальнасць роднай мовы.
Крыніца: НІА
Родной язык – духовное наследие народа
С 16 февраля по 28 марта в Национальной библиотеке Беларуси открыта тематическая выставка «Родной язык – духовное наследие народа», посвященная Международному дню родного языка.
Этот День был учрежден решением 30-й сессии Генеральной конференции ЮНЕСКО в ноябре 1999 года и ежегодно отмечается 21 февраля начиная с 2000 года. В феврале 2002 года на своей 56-й сессии Генеральная ассамблея ООН, подчеркнув важность культурного и языкового многообразия, поддержала решение ЮНЕСКО об объявлении Международного дня родного языка и призвала все государства поддержать и активизировать мероприятия, нацеленные на содействие уважению, на поощрение и защиту всех языков народов мира, лингвистического разнообразия и многоязычия.
Выставка знакомит читателя с многообразием языков мира, а также с усилиями, которые предпринимают правительства, учреждения системы Организации Объединенных Наций, организации гражданского общества для сохранения, уважения, поощрения и защиты языков, в особенности находящихся под угрозой исчезновения. Отдельным разделом размещена литература о политике нашего государства по поддержке и развитию белорусского языка.
Среди экспонируемых документов – энциклопедии и справочники о языках народов мира, международные нормативно-правовые акты, направленные на защиту национальных языков и языков национальных меньшинств, материалы научных конференций и исследований, монографии, в которых рассматривается роль языка в сохранении и развитии материального и духовного наследия народа.
Экспозиция включает следующие тематические разделы:
- Один мир – многообразие языков
- Происхождение языка, язык и его роль в сохранении духовного наследия
- Язык и сознание. Философия языка
- Международные нормативно-правовые акты о языках
- Язык, общество, образование и проблемы межкультурной коммуникации
- Язык и многоязычие в эпоху глобализации и глобальных коммуникационных сетей
- Языковая политика и перспективы развития белорусского языка в Республике Беларусь
Выставка будет интересна лингвистам, филологам, сотрудникам учреждений культуры и искусства, историкам, а также широкому кругу читателей, интересующихся белорусским языком, а также языковым и культурным многообразием.
Ежегодное празднование Международного дня родного языка приобретает особое значение и предоставляет благоприятные возможности для развертывания инициатив по поощрению и защите всех языков, в особенности тех, которые находятся под угрозой исчезновения. Любая деятельность по содействию распространению родного языка поможет не только лингвистическому разнообразию и многоязычию, но и более полному пониманию языковых и культурных традиций во всем мире, а также солидарности на основе понимания, терпимости и диалога.
Полезные ссылки:
- Международный день родного языка (ЮНЕСКО)
- Международный день родного языка (ООН)
- Значение многоязычия для ООН
- Координация вопросов многоязычия
- Международный день образования (24 января)
- Всемирный день культурного разнообразия во имя диалога и развития (21 мая)
- День русского языка (6 июня)
- Международный день коренных народов мира (9 августа)
- Международный день грамотности (8 сентября)
- Международный день жестовых языков (23 сентября)
- Международный день перевода (30 сентября)
Материал предоставлен отделом обслуживания официальными документами.
Источник: Национальная библиотека Беларуси
"Моўны марафон": могилевские библиотеки приглашают горожан отметить Международный день родного языка
Могилевские библиотеки приглашают горожан 21 февраля отметить Международный день родного языка. Для этого в учреждениях культуры будет организован языковой марафон "Дакраніся да сэрца", рассказали БЕЛТА в отделе маркетинга и социокультурной деятельности Центральной городской библиотеки им. К.Маркса.
"21 февраля все народы мира отмечают достаточно молодой, но красивый праздник - Международный день родного языка, - сообщили в учреждении культуры. - Наш родной язык богатый и мелодичный. Несмотря на то, что мы говорим на нем не так часто, он все равно важен и дорог для каждого из нас. Именно поэтому городские библиотеки организуют для всех могилевчан и гостей областного центра много ярких познавательных мероприятий, посвященных белорусскому языку".В языковой марафон войдут акции, конкурсы, занимательные программы и игры, интерактивные и образовательные проекты. Например, в библиотеках-филиалах №1 им. Я.Коласа и №2 им. И.Шамякина состоится презентация проекта "Навучальны дзень у бібліятэцы запрашае…", который в увлекательной форме познакомит с творчеством народных писателей Якуба Коласа и Ивана Шамякина, а также самыми интересными моментами их жизни и творчества.
В импровизированных "Гульнятэках па-беларуску" пройдут занимательные игры, квесты и викторины. Акция "Літаратурныя хвілінкі" позволит проверить себя в технике чтения на родном языке, а в мини-видеозалах "Глядзім беларускае" можно будет насладиться отечественными фильмами и мультипликацией. Кроме того, у каждого посетителя библиотеки будет возможность принять участие в мастер-классах по изготовлению народных кукол, встретиться с могилевскими писателями, послушать познавательные лекции о родном языке.
В этот день будет дан старт проекту "Годнае-Роднае, або Чытай на роднай мове з задавальненнем", суть которого - веселое и непринужденное знакомство с белорусскими авторами и чудесными белорусскими сказками. К празднику будет запущен онлайн-марафон #ЗаМИРноеРОДНОЕ, темой которого в феврале станет творчество белорусских писателей. Еще один сюрприз - путешествие по белорусским книгам "Асалода чытання". Сотрудники библиотек обещают, что широкий ассортимент изданий на родном языке порадует и детей, и взрослых.
Источник: БЕЛТА
«Народная асвета» рекомендует:
Азбука ў малюнках
А. В. Солахаў, Д. А. Губар
У кнізе чытач знойдзе шмат малюнкаў розных аб'ектаў з назвамі на кожны гук беларускай фанетычнай сістэмы. Азбука дапаможа пашырыць слоўнікавы запас дзіцяці, навучыць вылучаць гукі і склады ў словах, разаўе маўленне, памяць і мысленне.
Адрасуецца дзецям дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту, іх бацькам і выхавальнікам.
Мастак Наста Ткачова.
17.48 руб.
Дзе схавана шакаладка?
Людміла Кебіч
У кнізе сабраны аўтарскія загадкі, якія могуць стаць неабходным дадатковым матэрыялам для пашырэння ведаў па роднай мове.
Адрасуецца вучням, настаўнікам, выхавацелям і бацькам.
6.43 руб.
Энцыклапедыя юнага натураліста
В. В. Кажура
Кніга вядомага беларускага аўтара Віктара Кажуры працягвае серыю «Школьная энцыклапедыя». Гэта незвычайная энцыклапедыя. У кнізе чытач знойдзе шмат ілюстрацый, а таксама вершы і апісанні розных раслін, грыбоў і жывёл. Для цікаўных ? рэцэпты блюд.
Адрасуецца чытачам малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту, а таксама настаўнікам і бацькам.
Мастак Алена Дашкевіч.
17.66 руб.
Мастак-чарадзей
С. А. Быкава
У кнізе аўтар у паэтычнай форме расказвае, як прырода, бы жывая істота, засынае восенню, адпачывае ўзімку, абуджаецца вясной, а ўлетку — квітнее і радуецца жыццю. А дапамагае чытачу ўбачыць прыгажосць беларускай прыроды мастак Віктар Данілаў, акварэлямі якога шчодра ілюстравана выданне.
Адрасуецца дзецям сярэдняга і старэйшага школьнага ўзросту, настаўнікам і бацькам.
Мастак Віктар Данілаў.
14.92 руб.
Мая родная старонка: краязнаўства і этнаграфія Беларусі для дзяцей ад 5 да 7 гадоў
Д. М. Дубініна
Дапаможнік уключае адукацыйныя сітуацыі, якія можна канструяваць з выхаванцамі ад 5 да 7 гадоў у час нерэгламентаванай дзейнасцi.
Змест садзейнічае рэалізацыі задач адукацыйных галін «Дзіця і грамадства., «Дзіця і прырода», «Развіццё маўлення і культура маўленчых зносін» вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі.
Прызначаецца для ўстаноў дашкольнай адукацыі з беларускай i рускай мовамі навучання і бацькоў.
8.94 руб.
Мая родная старонка: краязнаўства і этнаграфія Беларусі для дзяцей ад 5 да 7 гадоў
Д. М. Дубініна
Вучэбны наглядны дапаможнік уключае метадычныя рэкамендацыі і наглядны матэрыял для правядзення дыдактычных гульняў, накіраваных на фарміраванне элементарных краязнаўчых і этнаграфічных ведаў, развіццё ўспрымання, памяці, мыслення і маўлення ў дзяцей ва ўзросце ад 5 да 7 гадоў.
Змест садзейнічае рэалізацыі задач адукацыйных галін «Дзіця і грамадства», «Дзіця і прырода», «Развіццё маўлення і культура маўленчых зносін» вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі. Прызначаецца для ўстаноў дашкольнай адукацыі з беларускай і рускай мовамі навучання і бацькоў.
16.19 руб.
Спадчына, або Каб не стаць манкуртам. Абразкі з жыцця нашых продкаў
М. А. Маляўка
У кніжцы расказваецца, як жылі нашы продкі, чым яны займаліся, якімі рэчамі гаспадарчага і хатняга ўжытку карысталіся, якую спадчыну пакінулі нам, сваім нашчадкам. Абразкі з жыцця старой вёскі перасыпаны паэтычнымі радкамі, сур’ёзнымі і вясёлымі гісторыямі, народнымі прыкметамі і парадамі, прыказкамі і прымаўкамі, загадкамі. Аўтар падрыхтаваў для чытачоў заданні: трэба адказаць на пытанні, так ці іначай звязаныя з вясковай сядзібаю, лёсам яе гаспадароў, іх буднямі і святамі.
2-е выданне, перапрацаванае
25 руб.
Бацькоўскі дар
Янка Купала, Якуб Колас
У кнігу ўвайшлі творы народных паэтаў Беларусі Янкі Купалы («Спадчына», «Курган») і Якуба Коласа («Новая зямля»).
Адрасуецца шырокаму колу чытачоў.
Выданне падрыхтавана ў межах сацыяльна-творчага праекта «Сямейнае чытанне» сумесна з грамадскім аб'яднаннем «Беларускі саюз жанчын» пры падтрымцы Міністэрства інфармацыі і Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.
У кнізе прадстаўлены фатаграфіі родных мясцін – вытокаў жыцця і творчасці песняроў беларускага народа Янкі Купалы і Якуба Коласа.
Ідэя і ўкладанне Л. С. Ананіч.
Фота А. В. Клешчука.
19.54 руб.